6.1. Tá»”NG QUAN
Cá»™t là cấu kiện thẳng đứng, đỡ các kết cấu khác và truyá»n tải trá»ng xuống móng, gồm ba bá»™ pháºn chÃnh (hình 6.1): đầu cá»™t, thân cá»™t và chân cá»™t.
6.1.1. Phân loại
Theo sá» dụng: cá»™t nhà công nghiệp, cá»™t nhà khung nhiểu tầng, cá»™t đỡ sà n công tác, cá»™t đỡ Ä‘Æ°á»ng ống, cá»™t Ä‘Æ°á»ng dây tải Ä‘iện...
Theo cấu tạo: cá»™t đặc (hình 6.1, 6.2,a), cá»™t rá»—ng (hình 6.2,b-d), cá»™t tiết diện không đổi (hình 6.1a, 6.2,a), cá»™t tiết diện thay đổi: cá»™t báºc (hình 6.1c, d), cá»™t có chiá»u cao tiết diện thay đổi (hình 6.1, b,c)...
Hình 6.1. Theo hình dáng cá»™t: a- cá»™t có tiết diện không đổi; b – Cá»™t có tiết diện thay đổi; c- cá»™t báºc; 1- đầu cá»™t; 2- chân cá»™t; 3- vai cá»™t
Theo sơ đồ chịu lực: cột nén đúng tâm, cột nén lệch tâm, cột nén uốn...
Hình 6.2. Các loại tiết diện cột: a- cột đặc; b,c,d – cột rỗng; b- cột rỗng bản giằng; c- cột rỗng thanh giằng có thanh ngang; d- cột rỗng thanh giằng không có thanh ngang
6.1.2. SÆ¡ đồ tÃnh, chiá»u dà i tÃnh toán và độ mảnh của cá»™t
1. SÆ¡ đồ tÃnh - Liên kết đầu cá»™t và chân cá»™t:
SÆ¡ đồ tÃnh của cá»™t: phụ thuá»™c và o liên kết ở chân cá»™t và đầu cá»™t theo các phÆ°Æ¡ng.
Liên kết ở chân cá»™t: giả thiết móng cứng và không có chuyển vị khi chịu tải trá»ng truyá»n từ cá»™t, ta có liên kết ở chân cá»™t là khá»›p cố định (dùng cho cá»™t nén đúng tâm, khi ná»n đất yếu) hoặc ngà m (dùng cho cá»™t nén lệch tâm hoặc nén uốn hoặc nén đúng tâm để tăng ổn định).
Liên kết ở đầu cột: phụ thuộc và o liên kết với xà ngang: khớp (cột nén đúng tâm) hoặc liên kết cứng (hệ khung).
b. Chiá»u dà i tÃnh toán:
Chiá»u dà i tÃnh toán l0 phụ thuá»™c và o sÆ¡ đồ tÃnh và ná»™i lá»±c dá»c trong cá»™t, đối vá»›i cá»™t tiết diện không đổi hoặc của các Ä‘oạn cá»™t báºc l0 là :
lo = µ1µL, (6.1)
Trong đó:
l - chiá»u dà i hình há»c của cá»™t, của Ä‘oạn cá»™t đối vá»›i cá»™t báºc, của chiá»u cao tầng;
: hệ số chiá»u dà i tÃnh toán, µ phụ thuá»™c và o đặc Ä‘iểm lá»±c dá»c trong cá»™t và sÆ¡ đồ liên kết ở đầu cá»™t và chân cá»™t, lấy theo bảng D.1-PL. Các trÆ°á»ng hợp khác nhÆ° cá»™t báºc, cá»™t trong hệ khung … xác định theo [1].
Chiá»u dà i tÃnh toán của cá»™t có tiết diện thay đổi (chiá»u cao, bá» rá»™ng tiết diện thay đổi theo luáºt báºc nhất, nhÆ° các sÆ¡ đồ trong bảng D.1-PL) ngoà i hệ số nhÆ° cá»™t tiết diện không đổi, còn xét đến sá»± thay đổi tiết diện của cá»™t qua hệ số µ1 (gá»i là hệ số chiá»u dà i tÃnh toán bổ sung). Giá trị của chiá»u dà i tÃnh toán của cá»™t nà y là lo =µ 1 µl (6.2)
trong đó: µ j : lấy theo bảng D.2-PL.
Khi tÃnh toán cần phải xác định chiá»u tÃnh toán (lx, ly) theo hai trục chÃnh (x – x; y - y) của tiết diện cá»™t để xác định Ä‘á»™ mảnh của cá»™t (ï¬x, ï¬y) theo hai trục nà y. Quy Æ°á»›c lx là chiá»u dà i tÃnh toán của cá»™t khi cá»™t bị uốn dá»c (bị cong trong mặt phẳng chứa 2 trục yz, z là trục dá»c của cá»™t) tiết diện cá»™t xoay quanh trục x (gá»i tắt là chiá»u dà i tÃnh toán của cá»™t theo phÆ°Æ¡ng x), ly tÆ°Æ¡ng tá»±.
c. Äá»™ mảnh của cá»™t:
![]() ![]() ![]() |